1. Xơ gan do rượu là gì ?
Xơ gan do rượu là tình trạng tổn thương gan mạn tính kéo dài do uống bia rượu. Đây là bệnh lý về gan liên quan đến cồn nguy hiểm nhất, xảy ra sau 1 thời gian dài uống quá nhiều rượu. Các mô sẹo hình thành từ những tổn thương do rựợu và âm thầm phát triển, chúng dần dần chiếm hết không gian sống của các tế bào khỏe mạnh trong gan. Theo thời gian, gan mất đi chức năng tái tạo, thải độc, cũng như không tạo đủ protein cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu người bệnh phát hiện sớm và dừng bia rượu, chức năng gan vẫn có thể duy trì tốt.
2. Tại sao uống rượu nhiều gây xơ gan ?
Ethanol có trong bia rượu bản chất là chất không độc, nhưng khi vào gan, chất này chuyển hóa thành Acetaldehyde, đây là chất gây độc, chính vì vậy nên uống nhiều rượu bia dù là loại nào cũng sẽ gây độc với gan. Hậu quả từ viêm gan đến xơ gan là xuất hiện những vết sẹo ở mô gan, dẫn đến suy giảm chức năng gan.
3. Nguy cơ xơ gan do uống rượu là bao nhiêu ?
Có khoảng trên 20% người bệnh xơ gan là do nghiện rượu nặng, tiến trình phát triển của bệnh qua 3 giai đoạn:
- Gan nhiễm mỡ : Hiện tượng tích tụ chất béo trong tế bào gan, làm phình gan. Đây là tổn thương gan do rượu phổ biến nhất.
- Viêm gan do rượu: Là tình trạng viêm cấp tính hoặc mạn tính, tế bào gan chết đi, để lại sẹo vĩnh viễn.
- Xơ gan do rượu: Các mô gan bình thường bị phá hủy, gan trở nên cứng, sưng và suy giảm chức năng.
Triệu chứng xơ gan do rượu
1. Gan nhiễm mỡ:
Thường chưa có triệu chứng vì thế người bệnh thường chủ quan và tiếp tục uống rượu bia
2. Viêm gan do rượu:
- Đau tức nặng vùng gan
- Đôi khi có sốt nhẹ
- Mệt mỏi
- Buồn nôn và nôn ói
- Mất cảm giác ngon miệng
- Nước tiểu vàng, có thể có vàng da và củng mạc mắt.
3. Xơ gan do rượu:
Là giai đoạn nặng nhất của tổn thương gan do rượu, triệu chứng rầm rộ mà người bệnh và người nhà dễ phát hiện ra:
- Người mệt mỏi nhiều, giảm khả năng lao động
- Lòng bàn tay đỏ (bàn tay son)
- Sao mạch ở cổ, ngực
- Thể trạng gày, suy kiệt
- Vàng mắt, vàng da, tiểu vàng
- Có những mảng bầm tím, xuất huyết dưới da nhiều
- Lú lẫn, chậm chạp
- Bụng to chứa nhiều dịch
4. Một số trường hợp người bệnh xơ gan điển hình điều trị tại khoa Tiêu Hóa bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương:
|
Bệnh nhân Nguyễn Văn H. 47 T Nghiện rượu trên 20 năm
Uống >500 ml/ngày,
Bị xơ gan cổ trướng - K gan 1 năm
|
|
Bệnh nhân Phạm Quang Nh.67 T
Nghiện rượu 35 năm
Uống 400 ml/ngày
Xơ gan cổ trướng 5 năm
|
5. Biến chứng nguy hiểm của xơ gan do rươu:
- Vàng mắt vàng da
- Teo cơ
- Suy thận
- Hôn mê do gan
- Ung thư gan
- Xuất huyết tiêu hóa do vỡ tĩnh mạch thực quản
- Nhiễm trùng dịch cổ trướng
Đối với bệnh nhân xơ gan do rượu, nếu đã có biến chứng thì tỉ lệ tử vong rất cao, và bệnh nhân thường chết do biến chứng.
6. Chẩn đoán xơ gan do rượu:
Chẩn đoán xơ gan rượu không khó, dựa vào lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản
- Xét nghiệm công thức máu: giảm tiểu cầu hoặc thiếu máu nếu bệnh nhân bị bệnh lâu ngày
- Xét nghiệm đông máu: Prothrombin giảm
- Xét nghiệm hóa sinh máu: giảm Albumin, tăng Bilirubin, rối loạn điện giải
- Siêu âm ổ bụng: hình ảnh xơ gan, lách to, dịch ổ bụng
- Nội soi dạ dày: giãn tĩnh mạch thực quản
7. Điều trị xơ gan do rượu:
1. Bỏ rượu bia:
Bỏ rượu bia là điều tiên quyết trong lộ trình điều trị xơ gan rượu. Điều này có tác dụng hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng. Đối với người nghiện rượu nặng, việc dừng đột ngột có thể dẫn đến các vấn đề như: lo lắng, mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, kích động,…Lúc này, người bệnh sẽ được chỉ định dùng thuốc, dịch truyền tĩnh mạch hoặc thuốc an thần cho đến khi hoàn tất quá trình cai nghiện rượu. Thông thường, người bệnh sẽ nhận thấy những cải thiện rõ rệt về sức khỏe sau khoảng 3 tháng bỏ rượu.
Có một sai lầm nghiêm trọng mà những người cai nghiện rượu hay mắc phải là bỏ rượu và chuyển sang uống bia, mọi người cần hiểu rằng mặc dù nồng độ cồn của bia thấp hơn của rượu, nhưng khi uống bia mọi người thường uống với số lượng nhiều hơn, nên nó cũng tác động xấu đến cơ thể như là uống rượu.
2. Điều trị thuốc:
Những bệnh nhân bị xơ gan do rượu cần được nhập viện điều trị và theo dõi sớm
- Thuốc bổ gan
- Đạm gan
- Truyền Albumin
- Thuốc lợi tiểu
- Các loại Vitamin và khoáng chất
Có một lưu ý là ở giai đoạn muộn của bệnh, khi chức năng gan suy giảm trầm trọng thì người bệnh sẽ phải nhập viện thường xuyên, thậm chí hàng tháng. Albumin là loại thuốc đắt tiền và bệnh nhân thường phải tự túc, chi phí mỗi lần nhập viện thường khoảng >10 triệu. Đây là một gánh nặng kinh tế cực kì lớn cho những bệnh nhân xơ gan cũng như gia đình người bệnh.
Tại khoa Tiêu hóa bệnh viện tỉnh Hải Dương, mỗi năm chúng tôi tiếp nhận điều trị khoảng >1000 lượt bệnh nhân xơ gan, chúng tôi đã cứu sống rất nhiều bệnh nhân bị biến chứng và kéo dài thời gian sống cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhiều trường hợp. Thấy được tác hại to lớn mà rượu bia mang lại, chúng tôi hi vọng mỗi người dân hãy sử dụng rượu bia một cách hạn chế và ngưng việc lạm dụng rượu bia, vì một tương lai tốt đẹp hơn.
ThS. BS. Vũ Thị Trang.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Sách Sinh lý bệnh học trang 371-373 – NXB Y học năm 2021 – trường Đại học Y Hà Nội
2. Sách Bệnh học nội khoa tập 2 trang 32-44 – NXB Y học năm 2020 – trường Đại học Y Hà Nội
3. Sách Hướng dẫn điều trị nội Tiêu hóa – Gan mật trang 111-112 – NXB Y học năm 2021 – Bệnh viện Bạch Mai