VA (Végétations Adénoides) là khối mô lympho hình tam giác nằm ở phía trên – sau họng mũi dày khoảng 1-2mm. VA có ở trẻ sơ sinh ngay từ lúc chào đời, phát triển tối đa trong thời kỳ 1 - 5 tuổi, sau đó nhỏ dần và đến tuổi dậy thì nó teo đi.
Viêm VA là một bệnh còn phổ biến ở Việt Nam và trên thế giới. Tỷ lệ viêm amidan vòm ở nước ta là khoảng 30% trong tổng số bệnh tai mũi họng ở trẻ em dưới 10 tuổi.
Khi VA đã gây các biến chứng hoặc VA quá phát làm ảnh hưởng tới chức năng thở và phát âm của trẻ thì cần phải phẫu thuật nạo bỏ khối VA.
Khoa tai – mũi – họng bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương được trang bị máy cắt hút Microdebrider từ tháng 6/2019. Từ đó đến nay chúng tôi đã thực hiện được trên 50 ca nạo VA nội soi bằng Microdebrider.
Các bác sỹ khoa Tai – Mũi – Họng đang nạo VA nội soi bằng Microdebrider
1. Chỉ định nạo VA
Nạo VA là phương pháp điều trị lựa chọn cho viêm VA mạn tính có biến chứng, viêm VA mạn tính quá phát bít tắc.
1.1. Nghẽn đường hô hấp trên:
- Viêm VA mạn tính quá phát gây cản trở đường thở
- Viêm VA có kèm theo hội chứng ngừng thở khi ngủ
- Viêm VA gây biến dạng sọ mặt.
- Viêm VA làm cho giọng nói khác thường.
1.2. Nhiễm trùng: VA bị nhiễm trùng thường hay cho biến chứng nhiễm trùng các vùng xung quanh.
1.3. Viêm mạn tính tái phát nhiều lần tối thiểu 4 lần/năm cho dù được điều trị nội khoa đầy đủ hoặc viêm kéo dài trên 3 tháng đã điều trị nội khoa tích cực mà không có kết quả [17]
1.4. Viêm tai giữa tiết dịch
1.5. Biến chứng viêm tai giữa cấp
1.6. Viêm đường hô hấp trên, viêm xoang mạn có kèm theo viêm VA
2. Chống chỉ định nạo VA
- Khi đang có viêm, nhiễm khuẩn cấp tính
- Đang ở trong vùng có dịch như sởi, sốt xuất huyết…
- Mắc các bệnh toàn thân nặng: suy tim, suy gan, suy thận…
- Mắc các bệnh về máu như rối loạn đông máu, ung thư máu…
- Trẻ bị sứt môi, hở hàm ếch
- Lao phổi đang tiến triển
3. Kỹ thuật nạo VA bằng Microdebrider
Ưu điểm là lấy mô VA nhanh, chính xác, an toàn
* Kỹ thuật nạo VA đường miệng (áp dụng với trẻ nhỏ)
+ Bệnh nhân nằm ngửa, đặt mỗi bên hốc mũi 1 đoạn mèche có tẩm Otrivin 0,05% trong 5 phút để làm co niêm mạc mũi.
+ Mở miệng bệnh nhân bằng banh miệng David Boye.
+ Dùng sonde hút nhớt số 8 luồn từ mũi phải xuống họng sau đó dùng kẹp Kelly cố định hai đầu ở cửa mũi trước với một độ căng vừa phải để vén màn hầu giúp phẫu trường rõ hơn.
+ Đưa dụng cụ nội soi qua đường mũi với optic 0o. Quan sát khối VA dưới nội soi
+ Dùng Microdebrider lưỡi cong đưa qua đường miệng của bệnh nhân đến vị trí của VA thấy trên màn hình.
+ Bắt đầu nạo VA từ trên xuống, áp nhẹ mặt cắt của lưỡi Microdebrider vào khối VA bắt đầu từ rìa khối VA. Mô VA bị phân cắt và hút đi. Nạo dần từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới theo từng lớp. Nạo một bên trước cho tới khi hết khối VA mà ta thấy được. Nạo VA vòi cùng bên nếu có. Chuyển ống soi sang hốc mũi kế bên và nạo VA bên còn lại tương tự.
+ Kiểm tra chảy máu với dụng cụ nội soi trên màn hình. Cầm máu bằng gạc tẩm oxy già. Trường hợp còn chảy máu, tiến hành đốt cầm máu bằng ống hút Bovie (qua đường miệng).
+ Bơm rửa nước muối sinh lý qua đường mũi. Sau đó hút sạch dịch rửa.
+ Sau khi đã kiểm tra kỹ, nếu không phát hiện bất thường thì mở kẹp Kelly để rút dây hút nhớt, tháo banh miệng.
+ Kết thúc phẫu thuật.
* Kỹ thuật nạo VA đường mũi (áp dụng với người lớn và trẻ em lớn)
+ Đặt thuốc co mạch nasolin hốc mũi 2 bên
+ Mở miệng bằng banh miệng Davis Boye.
+ Đặt sonde hút nhớt để vén màn hầu.
+ Đưa dụng cụ nội soi qua đường mũi với optic 0o. Quan sát khối VA dưới nội soi.
+ Dùng Microdebrider lưỡi thẳng đưa qua đường mũi của bệnh nhân. Tiến hành nạo VA một bên dưới sự kiểm tra của ống nội soi qua đường mũi bên đối diện. Thao tác tương tự với bên VA còn lại.
+ Cầm máu bằng gạc tẩm oxy già. Trường hợp còn chảy máu, tiến hành đốt cầm máu bằng ống hút Bovie (qua đường miệng).
+ Bơm rửa nước muối sinh lý qua đường mũi. Sau đó hút sạch dịch rửa.
+ Sau khi đã kiểm tra kỹ, nếu không phát hiện bất thường thì tháo dây hút nhớt, tháo banh miệng.
+ Kết thúc phẫu thuật.
Nạo VA không quá phức tạp. Tuy nhiên để đảm bảo tính an toàn và giảm thiểu nguy cơ biến chứng khi nạo, bạn nên tìm cơ sở y tế uy tín với cơ sở hạ tầng tiên tiến và đội ngũ bác sỹ giàu kinh nghiệm. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương là một trong những địa chỉ y tế uy tín với bề dầy nhiều năm kinh nghiệm khám và điều trị các bệnh lý tai mũi họng nói chung, và viêm VA nói riêng.
Ths.BS Nguyễn Thị Hà, khoa TMH